Bàn Cờ
Cờ Tướng được chơi trên một bàn cờ hình chữ nhật gồm 9 đường dọc và 10 đường ngang. Khác với cờ vua phương Tây, các quân cờ được đặt trên các giao điểm của các đường kẻ chứ không phải trong ô vuông. Điều này tạo ra 90 điểm có thể chơi được. Bàn cờ được chia đôi bởi một khoảng trống ngang gọi là Sông (Hà). Sông ảnh hưởng đến cách di chuyển của một số quân: Tượng không thể qua sông, còn Tốt sẽ có khả năng đi ngang sau khi qua sông. Ở mỗi phía của bàn cờ, một khu vực 3×3 được đánh dấu bằng các đường chéo tạo thành Cung. Tướng và Sĩ bị giới hạn trong khu vực này suốt cả ván cờ.
Bày Quân Cờ
Mỗi người chơi bắt đầu với 16 quân. Hai bên theo truyền thống có màu Đỏ và Đen, bên Đỏ luôn đi trước. Các quân được xếp đối xứng. Từ góc nhìn của bạn, hàng cuối có một Tướng ở giữa, kế đến hai bên là hai Sĩ, rồi hai Tượng, tiếp theo hai Mã, và cuối cùng hai Xe ở hai biên. Hai Pháo được đặt ở hàng thứ ba, cách mỗi biên hai điểm. Năm Tốt được đặt ở hàng thứ tư, trên các giao điểm cách nhau. Dù có vai trò giống nhau, quân Đỏ và Đen dùng các chữ Hán khác nhau để phân biệt.
Tướng
Tướng là quân quan trọng nhất trên bàn cờ. Nếu Tướng của bạn bị bắt hoặc chiếu hết, bạn thua. Tướng đi từng điểm một, theo chiều ngang hoặc dọc, và bị giới hạn trong chín điểm của Cung. Một luật quan trọng là "Tướng đối mặt": hai Tướng không bao giờ được đối mặt nhau trên cùng một đường dọc mà không có quân nào ở giữa. Luật này thường đóng vai trò then chốt trong cờ tàn, vì về bản chất nó khiến Tướng kiểm soát toàn bộ đường dọc mà nó đang đứng.
Sĩ
Mỗi bên có hai Sĩ bảo vệ Tướng. Sĩ đi chính xác một điểm theo đường chéo và giống như Tướng, bị giới hạn trong Cung. Điều này có nghĩa là Sĩ chỉ có thể tới năm điểm cụ thể trên bàn cờ. Mặc dù phạm vi hoạt động hạn chế, Sĩ thiết yếu cho việc bảo vệ Tướng khỏi các đòn tấn công. Chúng tạo thành lá chắn bảo vệ khi được đặt đúng vị trí, và mất cả hai Sĩ thường khiến Tướng cực kỳ dễ bị tấn công.
Tượng
Mỗi bên có hai Tượng đi chính xác hai điểm theo đường chéo, tạo thành hình giống chữ Hán "điền" (ruộng). Tượng không thể nhảy qua quân khác; nếu một quân chiếm điểm giữa vị trí đầu và cuối của Tượng, Tượng bị chặn (cản Tượng). Hơn nữa, Tượng không thể qua Sông, giới hạn chúng ở nửa bàn cờ của mình. Điều này khiến Tượng trở thành quân thuần phòng thủ, hữu ích để bảo vệ Tướng và chặn các đòn tấn công.
Mã
Mã đi theo hình chữ L: một điểm theo hàng ngang hoặc dọc, rồi một điểm chéo ra ngoài. Điều này tương tự Knight trong cờ vua phương Tây, nhưng có một khác biệt quan trọng: Mã có thể bị chặn. Nếu một quân ở ngay điểm liền kề với Mã theo hướng bước đi đầu tiên, Mã không thể đi theo hướng đó. Luật chặn này, đôi khi gọi là "cản Mã", thêm một lớp chiến thuật không có trong cờ vua phương Tây. Ở các thế cờ thoáng, Mã là quân tấn công mạnh có thể vươn tới nhiều điểm trên bàn cờ.
Xe
Xe là quân mạnh nhất trong Cờ Tướng. Nó đi bao nhiêu điểm tùy ý theo hàng ngang hoặc dọc thành một đường thẳng, giống như Rook trong cờ vua phương Tây. Xe không thể nhảy qua quân khác. Nhờ tầm xa và khả năng di chuyển không hạn chế (nó có thể đi khắp bàn cờ), Xe chiếm ưu thế cả trong tấn công lẫn phòng thủ. Một câu nói quen thuộc trong Cờ Tướng là "Xe đáng giá chín điểm", phản ánh giá trị tối cao của nó. Phát triển Xe sớm là một trong những nguyên tắc chiến lược quan trọng nhất.
Pháo
Pháo là quân độc đáo nhất trong Cờ Tướng và không có tương đương trong cờ vua phương Tây. Nó đi như Xe, trượt bao nhiêu điểm tùy ý theo hàng ngang hoặc dọc. Tuy nhiên, để ăn quân đối phương, Pháo phải nhảy qua đúng một quân (gọi là "ngòi" hoặc "mình Pháo") nằm giữa nó và mục tiêu. Ngòi có thể là quân mình hay quân đối phương. Tính chất kép này khiến Pháo trở thành quân chiến thuật hấp dẫn: mạnh trong khai cuộc và trung cuộc khi bàn cờ đông quân làm ngòi, nhưng mất sức mạnh trong cờ tàn khi các quân đã đổi bớt.
Tốt
Mỗi bên bắt đầu với năm Tốt đặt trên các điểm cách nhau. Trước khi qua Sông, Tốt chỉ có thể đi tiến một điểm. Sau khi qua Sông, Tốt có thêm khả năng đi ngang một điểm (trái hoặc phải), nhưng không bao giờ được đi lùi. Tốt không thể rút lui trong bất kỳ trường hợp nào. Dù yếu riêng lẻ, Tốt trở nên có giá trị hơn sau khi qua Sông. Một Tốt đã tiến sâu gần Cung đối phương có thể nguy hiểm bất ngờ, hạn chế di chuyển của Tướng và hỗ trợ các quân tấn công khác.
Chiếu, Chiếu Hết và Hết Nước Đi
Khi một quân đe dọa trực tiếp ăn Tướng đối phương ở nước tiếp theo, Tướng bị "chiếu". Người chơi có Tướng bị chiếu phải giải quyết mối đe dọa ngay lập tức bằng cách di chuyển Tướng, chặn đòn tấn công, hoặc ăn quân tấn công. Nếu Tướng của một người chơi bị chiếu và không còn nước đi hợp lệ nào để thoát, đó là chiếu hết, và người đó thua. Khác với cờ vua phương Tây, hết nước đi trong Cờ Tướng là thua cho người không còn nước đi. Nếu bạn không có nước đi hợp lệ nào trong lượt của mình, bạn thua. Luật này khuyến khích lối chơi tấn công và làm cho kỹ thuật cờ tàn trở nên cực kỳ quan trọng.
Mẹo Chiến Lược Cơ Bản
Phát triển Xe sớm: chúng là quân mạnh nhất, để chúng kẹt sau các quân khác là lãng phí sức mạnh. Kiểm soát trung tâm bàn cờ, đặc biệt là đường giữa, vì nó cung cấp con đường nhanh nhất đến Tướng đối phương. Sử dụng Pháo hiệu quả trong khai cuộc khi có nhiều quân làm ngòi. Bảo vệ Tướng bằng ít nhất một Sĩ và một Tượng khi có thể. Đẩy Tốt qua Sông để có thêm khả năng đi ngang. Phối hợp các quân: một sự kết hợp đúng lúc giữa Xe, Mã và Pháo có thể tung ra đòn tấn công tàn khốc. Để tìm hiểu sâu hơn về từng quân, đọc hướng dẫn đầy đủ các quân Cờ Tướng. Luyện giải cờ thế và học khai cuộc để xây dựng tầm nhìn chiến thuật — xem hướng dẫn khai cuộc để bắt đầu. Bạn cũng có thể chơi Cờ Tướng trực tuyến miễn phí trên Xiangqi One, nơi cung cấp cờ thế, bài học và công cụ phân tích giúp bạn tiến bộ từ người mới đến cao thủ. Để xem hướng dẫn từng điểm một về thế trận ban đầu, kể cả chữ Hán nào ứng với quân nào, hãy đọc hướng dẫn bày bàn cờ tướng của chúng tôi.
