Có thể chơi cờ tướng với máy tính không?

Có, và giờ đây đó là cách chơi phổ biến nhất. Đối thủ máy có mặt tức thì, bất kể giờ giấc, ở mức mạnh yếu tùy bạn chọn, không bao giờ bỏ cuộc vì chán hay rớt mạng giữa chừng. Với người mới, nó gỡ bỏ trở ngại lớn nhất khi bắt đầu: nỗi ngại làm mất thời gian của người chơi mạnh hơn. Với người chơi khá, nó cho thứ không ai cho được — một bạn tập sẵn sàng đánh lại cùng một biến khai cuộc bốn mươi lần mà không càu nhàu. Thứ máy tính không cho được là chất tâm lý của một ván cờ thật: áp lực thời gian, đối thủ cũng đang hồi hộp, nước sai vì bị người ta nhìn chằm chằm. Phần lớn người chơi cuối cùng làm cả hai, dùng máy để luyện và người để thi đấu. Muốn vào một ván ngay với đối thủ đúng trình, hãy mở Xiangqi One.

Bot khác engine ở chỗ nào?

Phân biệt này quan trọng hơn vẻ ngoài của nó. Engine là chương trình được xây để tìm nước mạnh nhất một cách khách quan, càng nhanh càng tốt; Pikafish, engine cờ tướng mã nguồn mở hàng đầu, là một ví dụ, và hướng dẫn đầy đủ về Pikafish của chúng tôi nói rõ nó làm gì. Bot là đối thủ được xây để chơi ở một mức đã chọn, một mục tiêu hoàn toàn khác. Bạn không thể tạo ra bot tốt bằng cách bắt engine nghĩ ít đi — một engine bị làm yếu sẽ chơi xuất sắc sáu nước rồi bỗng cho không quân Xe, cảm giác tùy tiện chứ không phải đánh bại được. Bot tốt phải được thiết kế: lấy đánh giá của engine làm nền, rồi áp một chính sách có chủ ý về việc mắc lỗi nào và mắc bao nhiêu lần. Chúng tôi đã viết đúng cách mình làm trong bài chúng tôi cân bằng độ khó của bot ra sao. Khi chơi với máy, thứ bạn muốn gần như luôn là một bot, không phải engine bị hạ sức.

Nên chọn mức khó nào?

Quy tắc hữu ích là chọn mức mà bạn thua khoảng một phần ba số ván. Ở khoảng đó, lỗi xuất hiện đủ nhiều để dạy được bạn điều gì đó, nhưng không nhiều tới mức ván nào cũng sụp trước khi kịp có ý nghĩa. Nếu bạn thắng gần hết, bạn chỉ đang ôn lại thứ đã biết; nếu thua gần hết, bạn không thể biết quyết định nào mới là nước thua. Hai thói quen giúp chọn dễ hơn. Thứ nhất, hãy lên mức ngay khi tỷ lệ thắng vượt khoảng hai phần ba, thay vì ở lại vùng an toàn. Thứ hai, coi một buổi tối tệ là nhiễu — một tối toàn thua không phải tín hiệu để tụt mức. Lưu ý rằng mức hiển thị của bot không phải hệ số theo nghĩa thi đấu; quan hệ giữa hai thứ đó lỏng lẻo, và bài hệ số Elo trong cờ tướng giải thích vì sao con số trực tuyến và con số chính thức lệch nhau.

Chơi với bot có thực sự giúp tiến bộ không?

Có, nhưng chỉ với một số việc. Bot rất tốt cho khai cuộc, vì bạn có thể đánh lại cùng một thế cho tới khi kế hoạch thành phản xạ, và cho chiến thuật, vì bot sẽ trừng phạt một quân bỏ trống mọi lần, trong khi người có thể bỏ sót. Bot cũng tốt cho kỹ thuật tàn cuộc, vì bạn dựng một thế rồi mài đi mài lại mà không cần bạn tập. Chỗ bot ít giúp được là hoạch định chiến lược trước ý đồ của một người thật, bởi bot không có kế hoạch để bạn đọc và không có thói quen để bạn khai thác. Chỉ chơi với bot thường tạo ra người chơi tính toán tốt mà cảm nhận mạch ván cờ kém. Cách khắc phục không phải là ngừng chơi bot mà là xen kẽ, và phân tích ván thua thay vì bấm chơi ván mới ngay — hướng dẫn tiến bộ trong cờ tướng đưa ra một quy trình thực dụng.

Bot làm dở những gì?

Ba thứ, và biết chúng giúp bạn khỏi rút ra bài học sai. Thứ nhất, bot bị làm yếu mắc lỗi không đều: nhiều bot chơi gần như hoàn hảo rồi đi một nước thảm họa, nên một ván thắng có thể khiến bạn tưởng kế hoạch của mình hiệu quả trong khi thực ra bot vừa dâng ván cờ cho bạn. Thứ hai, bot không gài bẫy và không chơi cầu may — người ở thế thua sẽ làm rối và hy vọng; bot đi nước tốt nhất khách quan rồi cam chịu thua. Bạn không bao giờ học được cách chống đỡ sự liều lĩnh. Thứ ba, bot không có gu khai cuộc theo nghĩa của con người: nó sẽ không lặp lại một hệ thống ưa thích, nên bạn không thể chuẩn bị trước như với một đối thủ ở câu lạc bộ. Không điều nào khiến việc luyện với bot thành vô ích, nhưng nó có nghĩa một ván thắng bot là bằng chứng yếu hơn về tiến bộ so với thắng người cùng trình. Bài những lỗi thường gặp của người mới nói về các lỗi mà bot sẽ trừng phạt không nương tay.

AI cờ tướng mạnh nhất mạnh tới đâu?

Vượt xa mọi con người, và khoảng cách không hề sát. Các engine cờ tướng hiện đại chạy trên phần cứng thông thường đã vượt trình độ của những kỳ thủ giỏi nhất thế giới, còn trên phần cứng mạnh thì cách biệt là áp đảo — tình hình lặp lại những gì đã xảy ra ở cờ vua, chỉ đến muộn hơn và diễn ra nhanh hơn. Engine mã nguồn mở dẫn đầu là Pikafish, bản chuyển thể kiến trúc Stockfish sang cờ tướng, kết hợp tìm kiếm sâu với một mạng nơ-ron đã huấn luyện để đánh giá thế cờ. Trên thực tế, điều này nghĩa là không bot nào ở sức mạnh tối đa mà bạn đánh thắng được, và bất kỳ sản phẩm nào cho bạn một ván có thể thắng đều đang cố ý kìm lại. Đó không phải lời chê: một đối thủ bạn không thể thắng thì chẳng dạy được bạn gì. Tổng quan về các engine AI cờ tướng đặt Pikafish bên cạnh các lựa chọn khác.

Chơi ngoại tuyến hay trực tuyến với máy?

Chơi với máy ngoại tuyến nghĩa là đối thủ chạy ngay trên thiết bị của bạn. Nó hoạt động trên máy bay, trong đường hầm, không cần tài khoản, và không có gì bạn đánh được gửi đi đâu cả. Giới hạn nằm ở thiết bị: điện thoại không thể tìm kiếm sâu như máy để bàn, nên các mức khó cao nhất hành xử khác nhau tùy phần cứng. Chơi trực tuyến nghĩa là phần tính toán chạy trên máy chủ, cho sức mạnh nhất quán bất kể bạn đang cầm thiết bị gì, và thường cho phép ván cờ, hệ số và phân tích theo bạn giữa các thiết bị. Đánh đổi là bạn cần kết nối, và mỗi nước đi đều có độ trễ. Để luyện tập thông thường thì kiểu nào cũng ổn; để lặp đi lặp lại cùng một thế một cách nghiêm túc, ngoại tuyến thường dễ chịu hơn vì nước đi trả về tức thì. Hướng dẫn chơi cờ tướng trực tuyến so sánh chính các nền tảng.

Có nên phân tích lại ván cờ không?

Có, và phần lớn giá trị thật sự nằm ở đây. Đánh với bot rồi bấm ngay ván mới thì học được rất ít; đánh với bot rồi bỏ năm phút tìm ra nước mà đánh giá thế cờ đảo chiều thì học được rất nhiều. Bạn không cần hiểu sâu kết quả của engine — bạn cần tìm đúng một nước khiến bạn từ ổn thành tệ, rồi tự hỏi mình đã bỏ sót gì. Riêng thói quen đó phân tách người tiến bộ với người chỉ tích lũy số ván. Hầu hết công cụ đều hiển thị đồ thị đánh giá; chỗ tụt mạnh chính là bài học của bạn. Đừng chỉnh quá tay: engine sẽ đánh dấu là thiếu chính xác cả những nước không người nào tìm ra, và chạy theo chuẩn hoàn hảo của máy vừa nản vừa vô ích. Tổng quan về các engine AI cờ tướng giải thích cách đọc đánh giá mà không lệ thuộc vào nó.

Bắt đầu chơi với máy tính

Hãy bắt đầu thấp hơn cái tôi của bạn gợi ý. Đánh năm ván ở mức bạn nghĩ mình thắng thoải mái, và chỉ lên mức khi đã thắng gần hết mà không phải chật vật — mục đích là tạo thói quen đánh hết ván, không phải chứng minh trình độ. Sau đó dừng lại ở mức bạn thua khoảng một phần ba, và ở đó cho tới khi tỷ lệ thắng đi lên. Nếu bạn hoàn toàn mới, hãy học nước đi trước: hướng dẫn đầy đủ cách chơi cờ tướng trình bày luật từng bước, còn toàn bộ luật cờ tướng luôn ở đó khi bạn cần tra một điểm cụ thể. Khi đã sẵn sàng, hãy mở Xiangqi One và chọn đối thủ. Các hướng dẫn thực hành còn lại nằm trong chuyên mục hướng dẫn.