Hứa Ngân Xuyên là ai?

Hứa Ngân Xuyên (许银川, sinh năm 1975 tại tỉnh Quảng Đông) là một trong những kỳ thủ định hình cờ tướng hiện đại, và trong gần suốt thập niên 1990 đến 2000 ông chính là thước đo mà các kỳ thủ chuyên nghiệp Trung Quốc tự soi mình vào. Ông trưởng thành từ hệ thống đội tuyển tỉnh Quảng Đông, khi đó là môi trường đào tạo mạnh nhất cả nước, và lên chuyên nghiệp từ tuổi thiếu niên. Biệt danh 「Hứa Tiên」 chơi chữ giữa họ của ông và vị tiên trong truyền thuyết Trung Hoa. Danh tiếng của ông không dựng trên những ván công sát ngoạn mục, mà trên một điều khó ca ngợi hơn và khó đánh bại hơn nhiều: sự chính xác. Nơi các nhà vô địch khác được nhớ đến vì một ván cờ nổi tiếng, Hứa Ngân Xuyên được nhớ vì cả một thập kỷ gần như không để thua bất kỳ thế cờ nào lẽ ra phải giữ được. Bức tranh chung về các danh thủ nằm trong bài những kỳ thủ cờ tướng nổi tiếng.

Làm sao ông vô địch toàn quốc năm mười tám tuổi?

Hứa Ngân Xuyên đoạt chức vô địch cá nhân toàn quốc Trung Quốc năm 1993, khi mười tám tuổi, trở thành một trong những nhà vô địch trẻ nhất lịch sử. Điều đáng nể không chỉ là sự sớm sủa — cờ tướng chưa bao giờ thiếu thần đồng — mà là cách ông vô địch. Ông không thắng nhờ tính sâu hơn người khác trong những thế cờ rối, mà nhờ không thua. Đối thủ vừa bước vào một tàn cuộc kém hơn đôi chút liền phát hiện ra trong đó chẳng còn cơ hội thực chiến nào; và đối thủ bước vào một tàn cuộc nhỉnh hơn đôi chút cũng phát hiện ra để thắng thật sự thì phải trả giá bao nhiêu. Chức vô địch ấy mở ra quãng thời gian khoảng hai thập kỷ ông liên tục nằm trong nhóm rất ít kỳ thủ hàng đầu Trung Quốc — một độ dài hiếm thấy ở môn mà lớp tinh hoa thay nhau rất nhanh. Về cách vận hành của hệ thống danh hiệu và hệ số, xem bài hệ số Elo trong cờ tướng.

Phong cách của ông đặc biệt ở chỗ nào?

Kỹ thuật tàn cuộc — chính xác tới mức làm thay đổi cách cả một thế hệ chuẩn bị. Ván cờ tiêu biểu của Hứa Ngân Xuyên là ván mà suốt bốn mươi nước dường như chẳng có gì xảy ra, rồi bỗng nhiên thế cờ đã thua đối với đối phương. Ông chuyên biến những ưu thế cực nhỏ — hơn một nước tiên, cấu trúc Tốt tốt hơn, quân Xe đứng trên một cột nhỉnh hơn chút ít — thành chiến thắng, loại chiến thắng nhìn lại thì tất yếu mà lúc đang diễn ra thì gần như vô hình. Mặt kia của cùng một đồng xu là sự chắc chắn phòng ngự khiến ông cực khó bị đánh bại bằng đòn tấn công: ông không cho phép xuất hiện những thế cờ hai lưỡi nơi bên tấn công có cơ hội. Muốn hiểu nền tảng kỹ thuật ấy, hướng dẫn tàn cuộc cờ tướng nói về các tổ hợp quân quyết định loại thế cờ này, còn hướng dẫn tàn cuộc Xe chống Mã xử lý đúng loại kết cục ông đã biến thành của riêng mình.

Hứa Ngân Xuyên và Lữ Khâm: cặp đôi Quảng Đông

Trong nhiều năm, tỉnh mạnh nhất của cờ tướng Trung Quốc cùng lúc sở hữu hai kỳ thủ ở đỉnh cao. Lữ Khâm (吕钦), biệt danh 羊城少帅 (thiếu soái Dương Thành) và 快马飞刀 (mã nhanh, đao bay) vì lối tấn công sắc bén, là người lớn tuổi hơn và có lối chơi trực diện hơn; Hứa Ngân Xuyên trẻ hơn, thiên về thế trận hơn, kiên nhẫn hơn. Cả hai cùng gánh đội Quảng Đông qua một kỷ nguyên thống trị đồng đội dài, và liên tục gặp nhau ở chung kết các giải quốc gia — một mối quan hệ hiếm gặp, vừa là kình địch vừa là đồng môn, bởi họ cùng ra từ một hệ thống đào tạo. Sự tương phản giữa hai người là chìa khóa hay để hiểu các phong cách cờ tướng nói chung: hai kỳ thủ mạnh gần như ngang nhau, nhưng đến đó bằng hai con đường ngược nhau — một bằng tốc độ và sự sắc bén, một bằng việc từ chối sai. Cả hai đều có mặt trong bài những kỳ thủ cờ tướng nổi tiếng.

Trận đấu với máy tính năm 2006

Ngày 15 tháng 8 năm 2006, Hứa Ngân Xuyên đấu trận biểu diễn hai ván với siêu máy tính 「Lãng Triều Thiên Thoa」 của tập đoàn Inspur, vào thời điểm câu hỏi máy có thắng được người giỏi nhất ở cờ tướng hay không vẫn còn thực sự bỏ ngỏ. Cả hai ván đều hòa, 1-1: ván đầu ông cầm quân đen và giữ hòa từ thế kém, ván sau ông đi tiên nhưng hàng thủ của máy không hở một khe. Chính cỗ máy đó vừa thắng sít sao một nhóm năm đại kiện tướng khác (Liễu Đại Hoa, Trương Cường, Uông Dương, Từ Thiên Hồng, Bốc Phượng Ba) với tỷ số 5,5-4,5 sau mười ván: Hứa Ngân Xuyên là người duy nhất nó không hạ được. Đọc lại hôm nay, đó là khoảnh khắc cuối cùng người và máy gặp nhau ngang cơ trong cờ tướng. Chỉ vài năm sau, câu trả lời đã an bài vĩnh viễn: các engine hiện đại chạy trên phần cứng thông thường đã vượt xa mọi con người, như tổng quan về các engine AI cờ tướng và hướng dẫn đầy đủ về Pikafish trình bày. Hai ván hòa năm 2006 đáng nhớ chính vì chúng không thể lặp lại — và chúng là phông nền lịch sử cho bài hướng dẫn thực hành chơi cờ tướng với máy tính.

Người chơi nghiệp dư học được gì từ các ván cờ của ông?

Nhiều hơn từ những kỳ thủ hào nhoáng hơn, và đây mới là phần hữu ích. Những kiệt tác công sát xem lại thì sướng nhưng gần như không bắt chước nổi, vì chúng phụ thuộc vào việc đối thủ chịu hợp tác. Cờ của Hứa Ngân Xuyên dạy điều có thể tái lập: đừng làm thua thế cờ bạn đang có. Ba thói quen chuyển giao trực tiếp. Thứ nhất, hãy coi một ưu thế cấu trúc nhỏ là thứ phải giữ trong ba mươi nước, chứ không phải thứ phải quy đổi trong ba nước. Thứ hai, từ chối làm phức tạp khi bạn đã hơn — cái giá của một thế cờ sắc là nó trao cơ hội cho bên kém hơn. Thứ ba, học tàn cuộc cho đến nơi, vì đó là chỗ loại ưu thế của ông được thu về. Hướng dẫn tiến bộ trong cờ tướng biến những điều này thành một quy trình luyện tập, còn bài những lỗi thường gặp của người mới nói về các thói quen làm ưu thế nhỏ bốc hơi.

So với Hồ Vinh Hoa và Vương Thiên Nhất thì sao?

Ba người ở ba thời kỳ và trả lời ba câu hỏi khác nhau. Hồ Vinh Hoa là tượng đài lịch sử, người mà sự thống trị suốt thập niên 1960 và 1970 đã định hình cờ tướng chuyên nghiệp hiện đại và đến nay vẫn là đáp án thông thường cho câu hỏi ai vĩ đại nhất — chân dung Hồ Vinh Hoa kể lại sự nghiệp đó. Vương Thiên Nhất đại diện cho thế hệ được engine huấn luyện tiếp sau, với chiều sâu chuẩn bị mà chỉ máy tính mới cho phép; câu chuyện của ông cũng không tránh khỏi là câu chuyện về vụ bê bối dàn xếp tỷ số đã kết thúc tất cả, điều mà chân dung Vương Thiên Nhất xử lý thẳng thắn. Hứa Ngân Xuyên nằm giữa hai người, và nét riêng của ông là độ dài: không phải đỉnh cao nhất, mà là cao nguyên dài nhất, khoảng hai thập kỷ luôn ở hoặc gần đỉnh. Nếu Hồ Vinh Hoa là mạnh nhất và Vương Thiên Nhất là chuẩn bị kỹ nhất, thì Hứa Ngân Xuyên là người đúng bền bỉ nhất.

Ông đứng ở đâu trong lịch sử môn cờ?

Chắc chắn nằm trong nhóm rất ít kỳ thủ đã định hình kỷ nguyên hiện đại, dù việc xếp hạng ông chính xác so với những người khác thuộc loại tranh luận không bao giờ ngã ngũ. Điều không thể tranh cãi là ảnh hưởng của ông lên chính cách người ta chơi cờ: chuẩn mực về độ chính xác tàn cuộc mà một kỳ thủ chuyên nghiệp Trung Quốc phải đạt đã được nâng lên trong suốt sự nghiệp của ông, phần lớn vì đấu với ông khiến mọi người hiểu ra độ chính xác có thể đạt tới đâu. Về sau, các engine xác nhận rất nhiều điều ông từng làm bằng trực giác — có lẽ đó là lời khen cao nhất mà kỷ nguyên máy móc có thể dành cho một kỳ thủ. Về các hệ thống thi đấu ông từng góp mặt, xem lịch sử giải vô địch cờ tướng thế giới và giới thiệu về WXF.

Chơi thử loại thế cờ của ông

Cách rút được điều gì đó từ một kỳ thủ như Hứa Ngân Xuyên không phải là học thuộc ván cờ của ông, mà là luyện đúng những tình huống ông chuyên trị. Dựng một tàn cuộc nhỉnh hơn đôi chút — hơn một con Tốt, hoặc Xe chống Mã Pháo — rồi thử quy đổi nó trước một đối thủ không cho không quân nào. Bạn sẽ rất nhanh nhận ra rằng ưu thế là có thật, và quy đổi nó là một tay nghề — đó chính là toàn bộ bài học. Ở việc này, luyện với một đối thủ máy đã hiệu chỉnh hiệu quả hơn luyện với người, vì bạn có thể đánh lại cùng một tàn cuộc cho tới khi kỹ thuật thành phản xạ; hãy mở Xiangqi One và chọn mức buộc bạn phải cố. Để xem thêm chân dung và mặt cộng đồng của môn cờ, hãy ghé chuyên mục cộng đồng.